Masterclass steinerpedagogie S.O.
Masterclasses middenbouw & bovenbouw (focus 10de klas)

augustus 2026

Beschrijving

Een overzicht van deze tweedaagse vorming wordt hieronder weergegeven. Je kiest telkens vrij één voordracht en één workshop per dagdeel. En dit voor de twee dagen, dus schrijf je in voor 3 voordrachten en voor 4 workshops. Let op, sommige workshops zullen snel volzet zitten. Indien dat zo is, selecteer dan een alternatief.

Programma

donderdag 20 augustus vrijdag 21 augustus
08u00 ontvangst 08u00 ontvangst
08u30 zangmoment 08u30 zangmoment
09u00 voordracht 1 09u00 voordracht 3
10u00 pauze 10u00 pauze
10u30 workshops A 10u30 workshops C
12u30 lunchpauze 12u30 lunchpauze
14u00 workshops B 14u00 workshops D
16u00 pauze 16u00 einde
16u30 voordracht 2
17u30  einde

Doelgroep

Deze masterclasses zijn voor leerkrachten midden- en bovenbouw.

Praktisch

Alle voordrachten en workshops gaan door in MSV De ES, Diksmuidelaan 227, 2600 Antwerpen
Enkele dagen voor de start krijg je nog een mail met praktische info. Check je bevestigingsmail (vergeet de spamfolder niet) voor welke workshops en voordrachten je ingeschreven bent.

Onder de middag wordt er een lunch voorzien.
Heb je nog vragen? Mail gerust naar werner.govaerts@steinerscholen.be

Prijs

€ 120 inclusief lunch, koffie en thee tijdens de pauzes

  • Kies hier een VOORDRACHT voor donderdag 20 augustus, voormiddag (9u - 10u30)

    Workshops

    • Voordracht 1A: De grondhouding van een midden-bouwleerkracht

      46 plaatsen beschikbaar

      Tim De Backer is ervaren middenbouwleer-kracht en vestigingsdirecteur in de middelbare school van Aalst. Sinds enkele jaren onderzoekt hij de elementen die de grondhouding van een middenbouwleerkracht mee bepalen. Die grond-houding richt zich in de eerste plaats op het zien en zoeken van het raadsel van elke leerling. De uitdaging voor elke leerling, als latente ontwik-kelingsvraag, is het ontwikkelen van de nodige vormkracht. Ontwikkelingsgerichte feedback neemt hier een belangrijke plaats in.

      voordracht door Tim De Backer
      doelgroep: middenbouwleraren

    • Voordracht 1B: Over het muurtje – een blik op de tien-de klas vanuit een eigentijds perspectief

      95 plaatsen beschikbaar

      In Vlaanderen beschouwen wij onze tiendeklas-sers vaak vanuit hetzelfde, traditionele denk-kader. Ze zijn deel van onze bovenbouw en die spant de boog van 9 tot en met 12. In Europa zijn er verschillende scholen die dit denkkader verlaten en zichzelf anders gaan organiseren. In deze lezing krijg je een inkijk in hoe deze scho-len naar de tiendeklassers van vandaag kijken en hoe ze daar zelfs de organisatie van hun school op afstemmen. Ze wil een verfrissende blik brengen en inspireren om onze eigen wer-king tegen het licht te houden.

      voordracht door Emma Willems
      doelgroep: bovenbouwleraren

  • Kies hier een WORKSHOP voor donderdag 20 augustus, voormiddag (10u30 - 12u30)

    Workshops

    • WORKSHOP A1. Wiskunde in de middenbouw 1

      25 plaatsen beschikbaar

      In deze lessen, annex workshops, gaan we aan de slag met verschillende leerinhouden uit het leerplan wiskunde voor de eerste graad. Ervaringen en mogelijke insteken, verhalen, anekdotes e.a. van verschillende thema’s binnen de verzame-lingenleer, getallenleer, statistiek, algebra en meetkunde. Ook de Platonische lichamen komen hierbij aan bod.

      Wie zich inschrijft voor deze workshop, wordt verondersteld ook de drie andere workshops ‘wiskunde in de midden-bouw’ te volgen. Uiteraard zijn ook andere leraren dan wiskundeleraren welkom!

      Meebrengen: schrijfgerief, eigen cursusbladen, geodriehoek, passer, lat, gom, tekenpotloden, schaar, lijm.

      begeleiding: Wim Serras
      doelgroep: leraren middenbouw

    • WORKSHOP A2. Toneelspelen in de eerste graad

      24 plaatsen beschikbaar

      Hoe kun je toneel inzetten in de eerste graad? In deze workshop worden tips gegeven over hoe je met een klas kan wer-ken aan een toneelstuk. Of je nu kiest voor een bestaand stuk of je gaat een toneelstuk maken samen met de klas. Hoe zorg je ervoor dat de leerlingen durven en leren acteren? Hoe ziet de planning van een toneelperiode eruit? Hoe evalueer je een toneelperiode?

      begeleiding: Lidewei Kruizinga
      doelgroep: leraren middenbouw

    • WORKSHOP A3. Aan de slag met temperamenten in de middenbouw

      22 plaatsen beschikbaar

      Wat doet de puberteit met het temperament? Welke temperamenten blenden goed samen in een klasgroep en welke temperamenten worden gek van elkaar? Hoe speel je in op de mengelmoes van temperamenten in je klasgroep en wat heeft dat te maken met de vertelstof?

      begeleiding: Inez Hoefnagels
      doelgroep: leraren middenbouw

    • WORKSHOP A4. Aanvangsbegeleiding

      24 plaatsen beschikbaar

      Een zorg voor nieuwkomers op school, een hulp om ze te doen blijven en een manier om steinerpedagogie te verzekeren voor de toekomst. Dat is veel en dat is belangrijk, laten we er dus samen aan werken. Deze workshop geeft mogelijkhe-den voor uitwisseling en ontwikkeling.

      begeleiding: Marcus Van Besouw
      doelgroep: leraren midden- en bovenbouw

    • WORKSHOP A5. Duurzaamheid als rode draad in het curriculum

      22 plaatsen beschikbaar

      “Wanneer een complex systeem ver van het evenwicht verwijderd is, kunnen kleine eilandjes van samenhang in een zee van chaos het hele systeem naar een hogere orde verschuiven” schreef Ilya Prigogine, chemicus en Nobelprijswinnaar. Steinerscholen kunnen een dergelijk eiland van samenhang zijn. We verkennen de mogelijkheden.

      begeleiding: Griet Van Raemdonck
      doelgroep: leraren midden- en bovenbouw

    • WORKSHOP A6. Boetseren in de tiende klas

      13 plaatsen beschikbaar

      Bij het boetseren in klas 10 richten we ons op de bewegingsvormen. We kunnen ons laten inspireren door watervormen en vertrekken van de vormen die schelpen aannemen. Maar beweging ontstaat ook bij mensen en tussen mensen … Kortom: overal waar beweging ontstaat, laten we ons meestromen en zo kunnen levende creaties ontstaan.

      begeleiding: Ineke Van den Bosch
      doelgroep: leraren bovenbouw

  • Kies hier een WORKSHOP voor donderdag 20 augustus, namiddag (14u00 - 16u00)

    Workshops

    • WORKSHOP B1. Wiskunde in de middenbouw 2

      25 plaatsen beschikbaar

      Zie workshop A4.
      Wie zich inschrijft voor deze workshop, wordt verondersteld ook de drie andere workshops ‘wiskunde in de midden-bouw’ te volgen. Uiteraard zijn ook andere leraren dan wiskundeleraren welkom!

      Meebrengen: schrijfgerief, eigen cursusbladen, geodriehoek, passer, lat, gom, tekenpotloden, schaar, lijm.

      begeleiding: Wim Serras
      doelgroep: leraren middenbouw

    • WORKSHOP B2. Ontluikende planetentypes

      24 plaatsen beschikbaar

      De planetentypes ontluiken zeer gestaag vanaf de middenbouw. Ze zijn nog niet pertinent aanwezig en er kan nog veel veranderen doorheen de jaren. Toch zie je soms in het verlengde van de temperamenten al een kiem van de planeten-types ontluiken. Deze workshop geeft je een rijk beeld van de verschillende planetentypes en je krijgt een praktische leidraad mee, gekoppeld aan vakonafhankelijke doelen uit het leerplan.

      begeleiding: Inez Hoefnagels
      doelgroep: leraren middenbouw

    • WORKSHOP B3. Het vormgeven van opmaten

      25 plaatsen beschikbaar

      Hoe kies je een goede opmaat aan het begin van de periode? Welke criteria zijn hierbij belangrijk? We gaan samen op zoek naar mogelijke uitgangspunten voor het vinden van zinvolle opmaten. We werken praktisch aan het ontwerpen van opmaten voor verschillende groepen en vakken. We testen werkvormen uit met elkaar.

      begeleiding: Lidewei Kruizinga
      doelgroep: leraren middenbouw

    • WORKSHOP B4. De overgang van klas 6 naar klas 7

      23 plaatsen beschikbaar

      Bart Mulder heeft eerst vele ‘kleine’ rondjes vijfde-zesde klas gedraaid en sinds enkele jaren ‘kleine’ rondjes zeven-de-achtste klas. Daarbij nam hij één klas van 6 mee naar 7. Als geen ander kent hij de overgang van de lagere school naar de middenbouw. Uit die ervaring put hij om samen met jullie te kijken naar hoe deze overgang en het aankomen in de zevende klas verzorgd en vormgegeven kan worden.

      begeleiding: Bart Mulder
      doelgroep: leraren middenbouw

    • WORKSHOP B5. Tussen vragen en richting geven: filosofie in de tiende klas

      21 plaatsen beschikbaar

      Wat gebeurt er wanneer de houding van de filosoof het klaslokaal binnenkomt? Filosofen stellen vragen, onderbreken vanzelfsprekendheden en zoeken naar waarheid. Leraren moeten tegelijk structuur bieden en richting geven. In deze workshop onderzoeken we deze spanningsvolle maar vruchtbare verhouding. Vanuit die filosofische grondhouding be-kijken we hoe de filosofische thema’s uit het leerplan voor de 10e klas op een levende manier met leerlingen kunnen worden verkend. De sessie combineert reflectie over de rol van de leraar met concrete didactische mogelijkheden.

      begeleiding: Luk Boelaert
      doelgroep: leraren bovenbouw

    • WORKSHOP B6. De zoektocht naar identiteit in klas 10

      25 plaatsen beschikbaar

      Hoe draagt het onderzoeken van oude culturen bij tot de identiteitsontwikkeling van jongeren? Aan de hand van inzichten uit onder andere Bewusstseinswandel des Menschen von Paläolithikum zum Neolithikum (Martyn Rawson), benaderen we verschillende invalshoeken en thema’s als mensheidsontwikkeling, wereldwijde migratie, diversiteit en cultureel be-wustzijn.

      begeleiding: Giovanna Cassaro
      doelgroep: leraren bovenbouw

    • WORKSHOP B7. Schilderen in sluiertechniek

      12 plaatsen beschikbaar

      We leren op een heel eenvoudige wijze de opbouw van de sluiertechniek. De kleuren vermengen zich niet doordat ze in elkaar overvloeien maar doordat je dunne laagjes over elkaar zet en telkens laat drogen. De leerlingen hebben in klas 9 vooral met zwart-wit getekend en ontmoeten in klas 10 de kleur op een nieuwe manier.

      begeleiding: Ineke Van den Bosch
      doelgroep: leraren bovenbouw

  • Kies hier een VOORDRACHT voor donderdag 20 augustus, namiddag (16u00 - 17u30)

    Workshops

    • VOORDRACHT 2A. Thematische aanpak van weten-schapsvakken in de middenbouw

      49 plaatsen beschikbaar

      Door een thematische aanpak in de periodes natuurwetenschap (fysica, chemie, biologie) sla-gen de steinerscholen erin om alle leerlingen, ook diegenen die er van nature geen of weinig interesse voor hebben, mee te nemen in het verhaal. Behalve dit argument zijn er natuurlijk nog meer redenen waarom we ervoor kiezen verdiepend rond één thema te werken in plaats van inleidend op veel verschilende thema’s

      voordracht door Wim Foquet
      doelgroep: middenbouwleraren

    • VOORDRACHT 2B. Motivatie en demotivatie bij tiende-klassers

      93 plaatsen beschikbaar

      Tiendeklassers beginnen zichzelf te zien, maar weten nog niet goed wat ze zien. In deze lezing verkennen we hoe motivatie in deze leeftijdsfa-se verandert en waarom ogenschijnlijke “demo-tivatie” vaak iets anders vertelt. Vertrekkende vanuit de klaspraktijk én het ABC-model (auto-nomie, verbondenheid en competentie) zoeken we naar wat leerlingen werkelijk drijft. We staan daarbij stil bij de kracht en uitdagingen van de steinerpedagogische context. Centraal staat het motivatiegesprek: hoe voer je het zo dat het geen evaluatie wordt, maar een moment van echte reflectie en ontmoeting? Deze lezing tracht inzichten te brengen die raken aan de kern van het leraarschap en meteen hun weg kunnen vinden naar de klaspraktijk.

      voordracht door Tom Weyn
      doelgroep: bovenbouwleraren

  • Kies hier een VOORDRACHT voor vrijdag 21 augustus, voormiddag (9u - 10u30)

    Workshops

    • VOORDRACHT 3A. Alle leerlingen actief!

      43 plaatsen beschikbaar

      Hoe daag je leerlingen uit zelf na te denken en hoe voorkom je dat je als docent gaat voorkau-wen? Wat is een goede balans tussen onder-steunen en loslaten en hoe betrek je leerlingen meer bij het leerproces? In een interactieve voordracht verkennen we samen de principes van activerende didactiek, de zelfdeterminatie-theorie en wat dat betekent voor de motivatie van leerlingen en hun autonomie.

      (Na de voordracht en pauze is er gelegenheid om bij Jeanneke Brosky een workshop hierover te volgen – zie de keuzelijst van de workshops.)

      voordracht door Jeanneke Brosky
      doelgroep: middenbouwleraren

    • VOORDRACHT 3B. Rechte hoek en kruis in de vakken van de tiende klas

      98 plaatsen beschikbaar

      Vanuit inzicht in de leerlijn van de praktisch-am-bachtelijke vakken van lagere school tot 12e klas komen we de ‘latente vragen’ van jongeren in de tiende klas op het spoor. Het is uitermate boeiend om te zien welke rol de rechte hoek en het kruis hier mogelijks in spelen. Aan de hand van verschillende vakinhouden uit praktische en theoretische vakken zullen we dit onderzoeken en documenteren. De lezing is een verslag van een onvoltooide zoektocht.

      voordracht door Wim Foquet
      doelgroep: bovenbouwleraren

  • Kies hier een WORKSHOP voor vrijdag 21 augustus, voormiddag (10u30-12u30)

    Workshops

    • WORKSHOP C1. Wiskunde in de middenbouw 3

      25 plaatsen beschikbaar

      Zie workshop A4.

      Wie zich inschrijft voor deze workshop, wordt verondersteld ook de drie andere workshops ‘wiskunde in de midden-bouw’ te volgen. Uiteraard zijn ook andere leraren dan wiskundeleraren welkom!

      Meebrengen: schrijfgerief, eigen cursusbladen, geodriehoek, passer, lat, gom, tekenpotloden, schaar, lijm.

      begeleiding: Wim Serras
      doelgroep: leraren middenbouw

    • WORKSHOP C2. Alle leerlingen actief!

      24 plaatsen beschikbaar

      Aansluitend bij de ochtendvoordracht ga je zelf aan de slag met een aantal lesonderwerpen die je meteen bij de start van het schooljaar kan inzetten om leerlingen meer bij de les te betrekken. Het kan helpend zijn om daarvoor materiaal mee te nemen. Denk aan leerplannen, lesmethodes en ander materiaal. Aan het einde van de workshop delen de deelnemers hun ontwerpen, waardoor je met meer dan alleen je eigen lesideeën naar huis gaat.

      begeleiding: Jeanneke Brosky
      doelgroep: leraren middenbouw

    • WORKSHOP C3. Ontwikkelingsgericht kunstonderwijs

      24 plaatsen beschikbaar

      Hoe doe je dat concreet in de middenbouw? Wij willen in alle vakken het gevoelsleven van de jongeren aanspreken, maar hoe pak je zoiets aan als periodeleerkracht? En wat kun je als PO-leerkracht doen om dit te ondersteunen? Wat is het belang van het vak PO als het gaat om persoonsvorming? Hoe kunnen wij een bijdrage leveren aan de harmonische ontwikkeling van de jongeren? Ook met het oog op instromende leerlingen – hoe ga je hiermee om?

      begeleiding: Lidewei Kruizinga
      doelgroep: leraren middenbouw

    • WORKSHOP C4. De kunst van het lesgeven, of: de leraar als kunstenaar

      25 plaatsen beschikbaar

      In deze workshop, geïnitieerd door EduArta, zullen we het lesgeven bekijken als een kunstzinnig proces. Hierbij gaat het niet alleen om het overdragen van leerinhouden maar om het wekken van het potentieel om tot scheppen te komen. We zullen een kunstzinnig proces in gang zetten dat laag na laag de scheppende mens in ons kan wekken. En we zullen handgrepen zoeken om dit proces toe te passen op de lespraktijk.

      begeleiding: Jaak Hillen
      doelgroep: leraren midden- en bovenbouw

    • WORKSHOP C5. AI: kunst of kluns

      20 plaatsen beschikbaar

      Is artificiële intelligentie nu kunst-matige of vooral matige-kunst intelligentie? In deze workshop klaren we de digitale mist op en onderzoeken we wat er écht overblijft wanneer de ‘cloud’ boven de klasvloer hangt. Want hoe blijven we im-mers toch onszelf en verbonden met elkaar in een web van sorteeralgoritmes?

      Eerst een kort stukje theorie en dan een actieve ontdekkingsreis waarbij we de techniek weer tastbaar maken met ons hoofd, ons hart en onze handen. Via fysieke activiteiten gids ik jullie voorbij de schermtijd naar een krachtig, kritisch oordeelsvermogen.

      Klaar om de digitale mist te doorbreken met een gezonde dosis Steiner-spirit? Kom mee experimenteren en ontdek hoe we de ‘ART’ in artificieel de juiste plek geven en de techniek weer begrijpelijk maken door ze in beweging te zetten!

      begeleiding: Pieter Bastin
      doelgroep: leraren bovenbouw

    • WORKSHOP C6. Druktechnieken: monoprint en droge naald

      12 plaatsen beschikbaar

      We leren twee eenvoudige druktechnieken kennen om te gebruken met plexiglas plaatjes. We vertrekken van een een-voudig stilleven (Morandi-gewijs) en werken dezelfde tekening uit in monoprint en in droge naald. We kunnen ze dan los van elkaar of over elkaar drukken.

      begeleiding: Ineke Van den Bosch
      doelgroep: leraren bovenbouw

       

  • Kies hier een WORKSHOP voor vrijdag 21 augustus, namiddag (14u - 16u)

    Workshops

    • WORKSHOP D1. Wiskunde in de middenbouw 4 – Schattenzoektocht op het schoolterrein

      25 plaatsen beschikbaar

      Deze workshop sluit aan op de voorgaande workshops ‘wiskunde in de middenbouw’, maar kan ook apart gevolgd worden door andere collega’s.

      Meebrengen: schrijfgerief, eigen cursusbladen, geodriehoek, passer, lat, gom

      Begeleiding: Wim Serras
      Doelgroep: Leraren middenbouw

    • WORKSHOP D2. Grensbeleving in de middenbouw

      23 plaatsen beschikbaar

      In de middenbouw is het verkennen van de eigen grenzen en die van anderen een zeer belangrijk thema. Hoe kunnen wij als leerkrachten de leerlingen hierbij helpen? Samen bouwen we een beeld op van ‘de middenbouwer’ en bespreken we praktische tools die je in de klas kunt gebruiken.

      begeleiding: Lidewei Kruizinga
      doelgroep: leraren middenbouw

    • WORKSHOP D3. Leeftijdsgericht onderwijs in de middenbouw

      25 plaatsen beschikbaar

      We gaan dieper in op een vergelijking tussen het boek Antroposofie voor jonge mensen (1921) van Rudolf Steiner en Ver-bolgen verbonden (2018) van Peter Adriaenssens. We verdiepen ons in de puberteit en kijken vooral hoopvol naar wat de jongeren van deze tijd nodig hebben, en wat ze vooral net niet nodig hebben.

      begeleiding: Inez Hoefnagels
      doelgroep: leraren middenbouw

    • WORKSHOP D4. AI: kunst of kluns

      24 plaatsen beschikbaar

      Is artificiële intelligentie nu kunst-matige of vooral matige-kunst intelligentie? In deze workshop klaren we de digitale mist op en onderzoeken we wat er écht overblijft wanneer de ‘cloud’ boven de klasvloer hangt. Want hoe blijven we im-mers toch onszelf en verbonden met elkaar in een web van sorteeralgoritmes?

      Eerst een kort stukje theorie en dan een actieve ontdekkingsreis waarbij we de techniek weer tastbaar maken met ons hoofd, ons hart en onze handen. Via fysieke activiteiten gids ik jullie voorbij de schermtijd naar een krachtig, kritisch oordeelsvermogen.

      Klaar om de digitale mist te doorbreken met een gezonde dosis Steiner-spirit? Kom mee experimenteren en ontdek hoe we de ‘ART’ in artificieel de juiste plek geven en de techniek weer begrijpelijk maken door ze in beweging te zetten!

      begeleiding: Pieter Bastin
      doelgroep: leraren middenbouw

    • WORKSHOP D5. Een betere leraar worden

      23 plaatsen beschikbaar

      Wat doe je als je op een klas stuit die niet als vanzelf naar je verhaal luistert en zich voortdurend afvraagt waarom ze in godsnaam energie zouden steken in jouw zorgvuldig op eindtermen gebaseerde opdrachten? Wat zit er in onze rugzak en wat kunnen we ontwikkelen?

      begeleiding: Marcus Van Besouw
      doelgroep: leraren bovenbouw, A- en D/A-finaliteit

    • WORKSHOP D6. Druktechnieken: monoprint en droge naad, deel II

      13 plaatsen beschikbaar

      We leren twee eenvoudige druktechnieken kennen om te gebruken met plexiglas plaatjes. We vertrekken van een een-voudig stilleven (Morandi-gewijs) en werken dezelfde tekening uit in monoprint en in droge naald. We kunnen ze dan los van elkaar of over elkaar drukken.

      begeleiding: Ineke Van den Bosch
      doelgroep: leraren bovenbouw

    • WORKSHOP D7. Leerlingbegeleiding

      23 plaatsen beschikbaar

      In de doorlichting 2.0 is leerlingbegeleiding een vast onderdeel van het onderzoek van de inspectie. Deze workshop wil inzicht bieden in de manier waarop de inspecteurs aan de hand van het OK (referentiekader voor onderwijskwaliteit, een instrument dat de inspectie gebruikt) de leerlingbegeleiding op school in kaart brengen. Bovenal wil ze inspireren om binnen de leerlingbegeleiding met het OK aan de slag te gaan om je schoolwerking te versterken. Hoe kan je met andere woorden het ‘WAT’ van het referentiekader koppelen en vertalen naar ons steinerpedagogische ‘HOE’ zodat deze prachtig uit de verf kan komen. Interessant voor leerlingbegeleiders, beleidsmedewerkers en vestigingsdirecties.

      begeleiding: Emma Willems
      doelgroep: leerlingbegeleiders, beleidsmedewerkers, vestigingsdirecties