Muzische vorming in de onderbouw

Ervaring nodig:

Beschrijving

Muzische vorming is een wezenlijk fundament van het Steineronderwijs. In deze sessiereeks nodigen we leerkrachten lager onderwijs uit om zich gedurende meerdere cursusmiddagen onder te dompelen in verschillende kunstzinnige werkvormen die het onderwijs verdiepen en bezielen.

Tijdens vijf cursusmiddagen maken we ruimte voor schilderen, vormtekenen, euritmie, bordtekenen en muziek. Elke discipline wordt ervaringsgericht benaderd en vertrekt vanuit het menskundige en pedagogische fundament van het Steineronderwijs. Niet de technische perfectie staat centraal, maar de innerlijke beweging, het ritme en de verbinding met het kind.

De sessies bieden leerkrachten de kans om:

• hun eigen artistieke bron te voeden
• nieuwe inspiratie op te doen voor de klaspraktijk
• te ervaren hoe muzische werkvormen het leren ondersteunen op cognitief, gevoelsmatig en wilsmatig niveau

Elke cursusmiddag heeft een eigen focus, maar samen vormen ze een samenhangend geheel waarin waarneming, beweging, beeld, klank en vorm met elkaar in dialoog gaan. Door zelf te beleven wat kunstzinnig werken teweegbrengt, groeit het vertrouwen om deze impulsen op een levende en authentieke manier in de klas te brengen.

Deze sessiereeks richt zich tot leerkrachten die hun pedagogische praktijk willen verdiepen en versterken via kunstzinnige vorming, en die bereid zijn om zich onderzoekend en open in dit proces te begeven.

sessie 1: Bordtekenen (maandag 11 januari)

In deze sessie bordtekenen nodigen we leerkrachten uit om opnieuw verbinding te maken met een wezenlijk, maar vaak onderschat pedagogisch instrument: het bord. Niet als louter drager van informatie, maar als levendige ruimte waar beweging, ritme en beeld de leerstof dragen.

Vanuit het Steinerpedagogisch mensbeeld verkennen we hoe bordtekenen kan bijdragen aan de ontwikkeling van het kind: het scherpt de waarneming, ondersteunt de concentratie en spreekt zowel hoofd, hart als handen aan. Samen oefenen we hoe een zorgvuldig opgebouwd bordbeeld rust en houvast kan bieden in de klas, en tegelijk de fantasie van de kinderen kan openen.

De sessie is ervaringsgericht en praktisch opgevat. We werken met eenvoudige vormen, lijnen en kleurgebruik, en onderzoeken hoe deze stap voor stap kunnen groeien tot betekenisvolle beelden die aansluiten bij de leerstof van het lager onderwijs. Bordtekenen wordt zo geen ‘kunstje’, maar een pedagogische daad die vanuit innerlijke afstemming ontstaat.

Er is ruimte voor uitwisseling, vragen en het delen van ervaringen uit de klaspraktijk. Leerkrachten worden aangemoedigd om eigen drempels los te laten en met vertrouwen te experimenteren. Het gaat niet om perfectie, maar om authenticiteit en aanwezigheid: durven tekenen vóór en mét de kinderen, in het moment.

Deze sessie wil inspireren en verdiepen, zodat bordtekenen opnieuw een levend onderdeel kan worden van het dagelijkse klasgebeuren – een stille begeleider die het leren ondersteunt en de verbinding tussen leerkracht, leerstof en kind versterkt.

sessie 2: Muziek (vrijdag 5 februari)

Muziek vormt binnen het lager onderwijs in de Steinerscholen meer dan een afzonderlijk vak. Ze leeft in het ritme van de dag, ondersteunt de leerprocessen en verbindt de verschillende vakgebieden met elkaar. Tijdens deze bijscholing van een halve dag verkennen we hoe muziek een dragende en begeleidende rol kan opnemen binnen het onderwijs van klas 1 tot en met klas 6.

We vertrekken vanuit de ontwikkelingsfasen van het kind en hoe muziek hiermee in verbinding staat. Welke liederen, ritmes en muzikale werkvormen passen bij de verschillende leeftijden? Hoe kan je muziek inzetten om overgangen in de dag te ondersteunen, rust te brengen of net energie te geven? Welke onderdelen weef je doorheen de dag en hoe geef je de afzonderlijke muzieklessen vorm?

Daarnaast gaan we vooral ook praktisch aan de slag: we zingen samen, ontdekken al doende verschillende muzikale werkvormen, gaan aan de slag met eenvoudige instrumentale begeleidingen en er zijn tal van concrete voorbeelden die meteen inzetbaar zijn in jouw klaspraktijk. Na deze sessie ga je naar huis met inspiratie, praktische handvatten en een beter inzicht in hoe muziek op een natuurlijke en betekenisvolle manier verweven kan worden in het dagelijks klasgebeuren.

sessie 3: Schilderen (maandag 22 februari)

Tijdens deze sessie staan we stil bij de leerlijn schilderen in de lagere school. Waarom doen we wat we doen in de schilderlessen? En waarom kiezen we voor bepaalde kleuren en niet voor andere?

We zoomen in op elk leerjaar en onderzoeken de samenhang tussen de verschillende vakken en de ontwikkelingspsychologie. Samen verkennen we hoe schilderen daarin een betekenisvolle plaats kan krijgen. We wisselen theoretische inzichten af met voorbeelden van schilderwerk uit verschillende leerjaren.

sessie 4: Vormtekenen (maandag 1 maart)

We overlopen de vormtekenoefeningen per leerjaar; vooral vormgegeven vanuit de beweging en gaan over in het ontwerpen van een eenvoudige vorm. Hierin speelt het metamorfoseproces een belangrijke rol. We ontwerpen vormen met behulp van zelf geknipte of gescheurde mallen via de zo genaamde “veegtechniek”. Na deze sessie kan je concreet aan de slag in je klas met vormtekenen op niveau van jouw leerlingen.

sessie 5: Euritmie bij toneel (vrijdag 26 maart)

In het vak euritmie spelen de vormen die gelopen worden de hoofdrol. Je kan met enkele grote vormen een wereld of beeld laten zien die je kan gebruiken in een toneelvoorstelling. Als er dan nog gepaste muziek bijkomt, kunnen die vormen nog meer spreken. De euritmiegebaren kunnen ook aan de tekst een nieuwe dimensie geven.

We zullen in de sessie enkele vormen laten zien en beleven die gemakkelijk te gebruiken zijn omdat ze verschillende inhoudelijke invullingen kunnen krijgen. We stippen ook een paar gebaren aan om mee te werken in de klassen. Je hoeft geen euritmist te zijn om euritmievormen of -gebaren te gebruiken in de klassen om je toneel wat meer dimensie te geven.
Het is leuk als je als deelnemer al een verhaal meebrengt waaraan je wil werken met de klasgroep. Dat kan ons inspireren.

Inschrijven

Inschrijven doe je via het formulier onderaan deze pagina dat vanaf begin juni zal verschijnen.

Is de nascholing volzet? Stuur dan een mailtje naar pedagogischebegeleidingsdienst@steinerscholen.be en wij zetten jou op de wachtlijst.