Op donderdag 1 april 2021 berichtte de pers dat er chaos in het onderwijs zou ontstaan indien het Grondwettelijk Hof de in februari jl. goedgekeurde eindtermen niet meer vóór de zomervakantie, maar bijvoorbeeld pas in september zou kunnen schorsen.°

Voor de steinerscholen zal er hoe dan ook géén chaos ontstaan, in gelijk welk scenario. De steinerscholen bereiden immers niet alleen een verzoekschrift voor om aan het Grondwettelijk Hof te vragen om de nieuwe eindtermen te schorsen en te vernietigen; tegelijkertijd werken zij aan een aanvraag voor gelijkwaardige eindtermen, iets wat zij al bijna vijfentwintig jaar consequent doen bij elke vernieuwing van de eindtermen door de overheid. De steinerscholen voelen zich hiertoe verplicht om de eigen pedagogische en onderwijskundige visie (meer en beter) te kunnen realiseren.

Door het indienen van deze aanvraag tegen 31 augustus 2021 wordt de invoering van de eindtermen voor de aanvragers (de steinerscholen dus) met een (school)jaar uitgesteld. Tijdens dat jaar werken de steinerscholen verder met de huidige leerplannen en eindtermen. Een jaar later, tegen 1 september 2022, zullen we ongetwijfeld reeds weten hoe het Grondwettelijk Hof over de nieuwe eindtermen oordeelt, en weten we ook of en met welke gelijkwaardige eindtermen de steinerscholen kunnen werken.

Respect voor de rechtsstaat

In de pers wordt Minister Weyts als volgt geciteerd: “De rechtsonzekerheid voor scholen komt voort uit de procedure van het katholiek onderwijs. Het zou beter zijn, mocht iedereen de beslissingen van de democratisch verkozen volksvertegenwoordigers respecteren.”

De steinerscholen betreuren dat zowel door parlementsleden als door de minister burgers en organisaties die “actief participeren aan de samenleving, rekening houdend met de rechten en plichten van iedereen binnen de rechtsstaat” (een formulering uit de recent goedgekeurde eindtermen), beschuldigd worden van het creëren van chaos en onzekerheid.

Eén van de eindtermen burgerschap (sleutelcompetentie 7) is bijvoorbeeld 7.19 (derde graad, doorstroomfinaliteit): “De leerlingen appreciëren de democratische principes en het samenleven in een democratie.° (attitudinaal)” Die democratische principes houden echter ook in dat de bevoegdheid van de verkozen volksvertegenwoordigers niet willekeurig, noch oneindig is, maar kadert binnen grondwettelijk bepaalde regels, zoals het respecteren van rechten en vrijheden van de burgers. Dat het Grondwettelijk Hof bevoegd is om na te gaan of de parlementen binnen hun bevoegdheden blijven en deze rechten en vrijheden voldoende respecteren, behoort tot de principes van de rechtsstaat. Het feit dat de steinerscholen (of het katholiek onderwijs) een beroep doen op deze principes mag hun bijgevolg niet worden verweten.

1/04/2021

° Letterlijk stond er in De Standaard: “Welke leerstof moeten scholieren in het derde middelbaar dan krijgen?” Er is echter geen enkele reden om te denken dat scholen en leraren niet meer kunnen werken in een toestand waarin er (tijdelijk) geen eindtermen zijn. Het onderwijs in ons land heeft een veel langer verleden zonder eindtermen dan met eindtermen en volgens heel wat experten was dat onderwijs toen ook … beter!

Laten we niet vergeten dat de eindtermen er in de jaren negentig in de eerste plaats zijn gekomen om het voor de inspectie mogelijk te maken om de scholen te controleren. Een van de grote problemen is juist dat scholen deze eindtermen te weinig als minimumdoelen zien en te veel als richtinggevend voor hun onderwijspraktijk. Met eindtermen die het minimum aangeven dat door de maatschappij van het onderwijs wordt verwacht, hebben de steinerscholen geen problemen – ook het Grondwettelijk Hof erkende in 1996 de legitimiteit daarvan. Maar met eindtermen die zo talrijk en zo gedetailleerd zijn dat ze op zichzelf een pedagogisch project en een voltijds onderwijsprogramma vertegenwoordigen (wat toch iets heel anders is dan een ‘minimum’), hebben de steinerscholen wél een probleem!